Påskelam og julegris

Far min hadde lange dagar når plikta kalla. Det var ikkje ein far som var heime kvar kveld, det var mange sjuke dyr som skulle sjåast til, så det var både lange dagar og seine netter ute på bygda for han. Det var difor ekstra stas når vi kunne krype opp i sofaen og høyre han fortelja frå gamle dagar. Og så las han dikt. Det var litt rart men og veldig fint når han tok fram Nordahl Grieg og høgtideleg las:

De går på veiene ganske tause, 

med hjertet fylt av hva begge vet,

mens neven knuger det blanke nikkel.

Og så slo han ut den hånda som han ikkje heldt boka i, og så kom det vi venta på:

O sykkelstyre. O kjærlighet.

Alvoret kom med Tor Jonsson.

Eit ord er eit under, las han Far med alvorleg stemme.

Eg funderte mykje på ord da eg var lita. Ord var så mangt. Det var fine ord, og det var stygge ord. Og så var det ord som kunne vera begge deler. Ta til dømes Søren, sa du det når du var sint så banna du, men så gjekk det anstendige og heilt alminnelege folk rundt og heitte Søren! Eg tenkte mykje på det. Korleis kunne det vera stygt og fint på same tid?

Nokre ord var litt skumle. Det fanst ord for døde ting, og ord for levande skapningar. Og ord som var midt imellom. Påskelam og julegris var ord for noko som hadde vore levande. Det rare var at både påske og jul var fine ord, og gris og lam var det og. Men sette du dei saman, vart det til noko heilt anna, og det livet til dei to skapningane hadde, var over før dei visste av det, og havna på festbord rundt omkring i landet.

Så hadde du dyr som aldri hadde vore eller kom til å bli levande, slik som kjepphestar og eseløyre.  Det er mykje ein kan spekulere på.

Det var i grunnen mykje prat om ord heime i Presthaugen.

–Ord er farlige, sa mor mi.

–Neida, sa han Far,

–Dæ æ bærre um å gjera å bruke dei rette orda.

Han var ein fredsæl mann, og likte ikkje leiheit som han sa. I dag er ville vi vel kanskje sagt at han var ei aning konfliktsky. Ho Mor var meir rett fram, og tykte at han av og til kunne uttala seg litt meire med fynd og klem.

–N´må sjå det beste i æille folk, sa han.

–Det går nå an å prat om folk slik som dæm e´, sa ho mor da.

Den gjekk ikkje heim, og der kom ulikskapen fram. Ho Mor var meire realistisk og rett fram. Men saman så utfylte dei kvarandre på sitt rare vis.

Det var vel det eg ville si i dag, og så vil eg avslutta med det vakre diktet av Tor Jonsson;

ORDET

Kva hjelp det å syngje

som elv i det aude?

Kva hjelp det å kynge

med klokker for daude?

 

Kva hjelp det å skapa

all venleik i verda,

når Ordet lyt tapa

for svolten og sverda?

 

Slik undrast og spør vi

i modlause stunder.

Men hugse det bør vi:

Eit ord er eit under.

Dei gløymest dei gjæve,

og alt det dei gjorde.

Men livet er æve.

Og evig er Ordet.

Og med desse orda ynskjer eg alle mine lesarar ei riktig god påske.

 

Reklamer
Publisert i Uncategorized | 7 kommentarer

Trondheim på likt og ulikt!

I desse dagar pendlar eg og mannen min til Trondheim annakvar torsdag på korøving: Saman med 25 trønderar skal vi til Carnegie Hall i New York og synge med mange andre glade korister frå heile verda. Musikken er faktisk norsk og heiter «Sunrise Mass» av Ola Gjeilo.

Det får meg i tankar om gamle dagar, då det å skulle dra til Amerika var heilt utenkeleg, og det mest spennande eg visste i så måte, var dei årlege  turane  frå Mormor og Orkdal og dagsturen inn til Trondheim. Og det å vera i Trondheim, vekker mange minne.

Bilturen frå Orkdal til Trondheim gjekk etter det same mønsteret kvar gong. Mor mi, som alltid hadde sans for det dramatiske og heller ikkje var den største optimisten, hadde sine minne. Far min, som var ein sann optimist og roleg av sinn, ja han hadde sine.

Det starta alt før Orkanger, der det hadde vore eit mord for mange år sidan. Det huset køyrde vi forbi. Så kom vi til ein stad der far min hadde fått ein stor og fin fisk. Den vart ikkje gløymt. I Børsa hadde to personar omkome etter å  hadde køyrd ut i fjorden, og like etter for vi forbi den finaste hagen i heile Noreg, iallfall i følge far min. I Børsa var det og ein tunnel. Og det å kjøre rett inn og gjennom eit fjell, det var alltid like fasinerande. Og viss det ikkje var andre biler der likt med oss, så tuta han Far så det ljoma i tunnelen. Og vi ungane leikte at det var trollet som skreik! Så, like før Trondheim, kom vi til Klettkrysset, der det hadde skjedd ei stygg motorsykkelulykke ein gong, og der venninna til ho mor var med i sjukebilen. Og så var vi framme. Heldigvis i levande live utan så mykje som ei skrape i billakken!

Turen gjekk fyrst til ein dyrebutikk. Det var far min sitt valg. Her var det småfiskar i alle fargar, marsvin, fargerike fuglar som kunne prate, og andre smådyr, og eg kan enda kjenne lukta! Far min fortalte historier om alle dyra, og vi kunne gå inne der i timesvis. Etterpå var det mor mi sin tur, og da gjekk turen til Ranheim musikkforretning. Her var og ein stad for draumar korpsnoter og pianonoter, og seinare, etter at vi rundt 1965 hadde fått platespelar,  LP-plater!

Så gjekk mor og far til sine faste stader kvar for seg. Far drog beinaste vegen ned til Ravnkloa for å sjå på all fisken som var kome inn i løpet av natta. Han kjente dei som selde fisken, og var alltid velkomen. Så avslutta han med å kjøpe seg ein pose med reker som han åt ned ved sjøen og kasta skala til måkene! Den av oss som var med, grein alltid på nasen av lukta, og let seg aldri overtale til å smake, landkrabbar og kresne som vi var! Men det oppvegde  likevel det å sitja ved siden av han Far og høyre på at han fortalte om livet i havet og i lufta! Han visste alt som var verd å veta om det og meir til, han Far.

Ho Mor gjekk til broderiforretninga som ho alltid gjorde, og ho kjente og dei som sto der. Ein gong kom det inn ei fin frue som spurte om dei hadde hardangersøm i metervis. Både ho Mor og ho bak disken vart sprutraude i ansiktet av å halde attende skratten, og da dama forsvann ut av døra, lo dei i fleire minutt! Begge foreldra mine hadde sine lidenskapar, for ho Mor var det musikk og handarbeid, og for han Far var det dyreliv, mat og friluftsaktivitetar.

Så var det tid for middag. Det var anten på Trønderheimen eller på det kommunale badet. Vi ungane var å glade i å bade, og i kafeen på badet var det nemleg store glas med utsikt mot dei som symde og hoppa frå stupebrettet og lo og skråla og koste seg i vatnet. Vi sat med nasen klistra mot ruta! Den dag i dag kjenner eg enda på gleda det var å sjå på dette, samstundes som eg no undrar meg på at vi aldri kom på tanken om at vi på at vi og kunne vera ein av dei som leikte seg i det store bassenget!

Middagen ute var alltid god, det å kunne velge middag frå ein meny var til stor glede. Vi ungane brukte alltid lang tid, medan han Far alltid tok noko med fisk, og det var som regel berre ein rett. Ho Mor starta alltid opp med at ho kunne eta saman med oss ungane, men vi var strenge, og så bestilte ho seg ein liten porsjon.

Og det var slik dei var, ho Mor var tynn som ei fjøl og likte ikkje mat. Han Far sleit med vekta, og var stadig innom ulike slankekurar med vekslande hell og jamne mellomrom!  Eit minne frå Trondheim og mat, er den gongen eg og han Far gjekk forbi eit skilt med «Nystekte fleskeben». Vi såg på kvarandre, like matglade begge to og dura inn. Her var det lang kø, det var godt vaksne damer, og så eg og han Far da. Men for ein køkultur! Damene sprengte seg fram i køen, og vi kom lenger og lenger bak. Dei ropte og skreik og laga eit lurveleven utan like! Dei sprengte seg så fram, at eg vart redd og blåheldt han Far i handa for ikkje å bli trakka ned av dei svoltne og illsinte trønderdamene! Det likna ikkje på noko eg og han Far hadde sett nokon gong. Så såg vi at det nærma seg slutten på varene, og vår tur skulle ha vore for lengst! Men da vart han Far streng! Med meg ved hånda heva han stemma og ropte med for meg, ei ukjent røyst;

–Nå æ dæ sannele´vår tur!

Og sindige, rolege karen fekk skravlinga til å stilne, og  så slapp dei oss fram! Da vi sto ute på gata att, med dei siste fleskebeina trygt i gråpapirposen, medan svoltne og sinte trønderdamer trampa ut gjennom butikkdøra og bortover gata bak oss, tørka han Far sveitta av panna og smilte breitt, vel fornøgd med seg sjøl:

–Skull `n sett??

Og fleskebeina? Dei smakte utruleg godt!

Ha ein fin dag alle saman!

 

 

 

 

 

 

 

Publisert i Historier | 1 kommentar

Mitt nyttårsønske!

Når du er liten, er verda utanfor så stor! Slik er det iallfall eg hugsar det. Og så ufatteleg framand og spanande, heilt ulikt noko anna.  Ein av dei finaste songen eg visste, var:

«Noen barn er brune som et nystekt brød». Eg såg for meg rekka som det står om i siste verset:

Tenk om vi kunne leke sammen alle sammen

Da fikk vi en rekke fra Afrika til Drammen

Noen ville le og noen ville skrike

Meget er forskjellig

Men inni er vi like

Sangen sto i leseboka, og under den var det ei teikning av ei lang rekke av ungar som heldt hender og sto oppå jordkloda. Det var ungar i alle slags fargar, både i skinnet, men og i kleda. Og her er vel og ein grunn til at eg drøymde om å ha slike fargerike klede, som raudhåring var det to valg, grått og blått.  Eg såg for meg den lange rekka som gjekk frå Drammen og rett sørover, ungar som heldt hender rett igjennom Danmark og Tyskland, nedigjennom heile Frankrike og Spania, og over sjøen heilt til Afrika. Det var som ein regnboge, og aller finaste var eskimoane med dei fargerike anorakkane og hette med skinnkant rundt andleta. Og så var det nokre mørke  barn med perlekjede i alle verda sine fargar og lange spjut. Og så var det oss her oppe da, grå og triste. Eg trudde forresten lenge at fargane kom med strømmen. Bilete frå da foreldra våre var små, var alltid svart-kvite. Og sidan dei sen gongen ikkje hadde strøm, så var det heilt naturleg å tenke at fargene kom saman med elektrisiteten.

Nå er eg stor og veit betre. Og verda er vorte mykje mindre enn ho var, den gongen på sekstitalet da noko av det mest eksotiske vi visste, var å sitja nede ved skulen og skrive bilnummer i ei bok. Var du riktig heldig, kunne du vise til ein og annan engelsk og sveitsisk bil, midt oppe i rekka av norske, danske og nederlandske bilar. Eg hugsar enda mitt første bilnummer frå Italia!

No får vi heile verda rett inn i stovene våre, både på godt og på vondt. Og det slår meg at vi har det uendelig mykje betre enn mange andre. Og da kjem han attende til meg, songen av dama med mannsnamnet Jo (Tennfjord).  Vi har på mange måtar trekt vinnarloddet vi som er så heldige å bli født her oppe i det hustrige, vesle hjørnet av den store verda. Og det er kanskje den største skilnaden, for som songen seier det, inni er vi like. Og dette er mitt nyttårsønske til alle, la oss setja pris på det vi har, og ikkje minst, i denne tida med alle som kjem som ikkje har vore like heldige som oss;

Vi har eit ansvar for dei som treng oss, dei som flyktar frå krig med livet som innsats. Det er ikkje lenger enn 75 år sidan mange av våre folk gjorde det same. La oss vise dei som kjem at vi har både husrom og hjartevarme. La oss bli kjende for det, og for at vi med velvilje, men og med den kunnskap og ekspertise som vi har, gjer vårt beste for at dette skal lukkast!

Godt nyttår alle samman!

Publisert i Historier | 2 kommentarer

Ord som er gått ut på dato

Det er slik med ord som med folk, dei har si levetid! Noko av det mest spennande eg visste om da eg gjekk på skulen, var når Marianne lærarinne tok fram flanellografen. Den var nok mest brukt i Bibelsoga, for eg kan sjå for meg gjetarar og små lam. Dei vart sette opp på den tavla som flanellografen var, og dei hadde alltid så fine fargar! Forresten, eg undra meg alltid på kvifor dei vart kalla  hyrdar og ikkje gjetarar, dei som på Jesus si levetid sprang rundt nede i Palestina langs den krokete elva som heitte Jordan og gjette lam.  Så det var mitt fyrste bevisste tanke om at ord forandrar seg, eller blir borte. Når det gjeld flanellograf, har eg ei kjensle av at både ordet og produktet forlengst er gått ut av tida.

Alle vi som voks opp på sekstitalet, hugsar lukta av ferske stensilar. Og den fine blåfarga. Stensilmaskiner, dei er definitivt borte.

Så er det ord som skifter navn. Mor vår var husmor. Det var det dei fleste mødrene var i den tida. Prøv å spør ungar nå om dei veit kva ei husmor er. Eg har prøvd, og dei fleste veit ikkje det. Dei veit kva heimeverande mødre er, men husmor, nei det er eit ord som er blitt borte med tida.

Hofteholdarar er og eit sjeldsyn i våre dager. Dei ser du berre i litt meir lugubre filmar. Hårnettet har vel og utspelt si tid.  Og du møter aldri travle damer på butikken med hårrullar lengre, slik som vi gjorde den gongen, på sekstitalet!

Telefonsentralane vart borte ein gong på syttitalet, og eg hugsar enda diskusjonen som gjekk rundt dette. Alle var bekymra for at så mange telefondamer skulle miste jobben. For det var mest berre damer som jobba på dei mange telefonsentralane rundt om i landet.  Og dei måtte halde greie på alle dei ulike telefonnummer som fanst. Av og til kunne dei seia,

–Ho er ikkje heime, ho sykla akkurat forbi!

Så dei var velinformerte på alle vis. Dei visste og når folk hadde fjøstid om du ikkje fekk svar. Og sikkert mykje anna og, vil eg tru!

Eit anna ord som og er heilt borte nå, var eit merkeleg ord. Det var eit engelsk ord som mor vår brukte, enda ho ikkje kunne snakka engelsk. Ho røykte sau stæit (south state for den som hugsar det sigarettmerket) og åt korned bif, og vi lo av uttala hennar. Men backfish, det sa ho heilt korrekt, og kunne fortelje at det var det som var tenåringar da ho voks opp. Når vi sa at det tydde bakfisk, kva nå det eigentleg er, trudde ho ikkje på oss!

Vi var tenåringar og ikkje alltid like greie å ha med å gjera. Da sa ho og Mormor at vi var obsternasige! Det er og eit uttrykk som forlengst har gått ut av tida og inn i historien.

Nå i desse dagar som vintersporten har starta opp att, er det eit anna uttrykk som renn meg i hu. Det var den gongen at alle skøyteløp gjekk utandørs, og publikum sto på aviser for ikkje å forfryse føtene. Når det kom eit kjedeleg par, eit par som alle visste ikkje kunne måle seg med dei beste, var det tid for å varme seg på ein kopp varm buljong, og slik vart det til, ordet buljongpar!

Nokre ord er vi glade for ikkje finst lenger, slik som evneveike, ordet som avløyste eit anna utriveleg ord, nemleg åndssvake. Det er noko med slike ord, dei har ei viss levetid. Det kunne ikkje vera så artig for ordføraren som skulle opne spesialskulen for (det nytilkomne ordet) evneveike, på Otta. I forfjamaselsa  opna han skulen for evnerike.

I dag har  vi meire nøytrale ord, og eg vonar og trur at det nok er det beste for alle. Men kven veit, om hundre år har kanskje dei og fått ein bismak, og er klare for utskifting. Men uansett, det er noko fint og trygt med dette, at tida formar orda våre slik at dei til ei kvar tid passar inn i våre liv.

Ha ei god helg!

 

 

Publisert i Historier | Legg igjen en kommentar

Mormor i førjulstida

Mormor kom frå Trøndelagen før jul og var med på juleførebuingane. Det gjekk ofte fort for seg, ho var både effektiv og full av arbeidslyst, så det kunne gå litt over stokk og stein. Ho hadde til dømes ein lei tendens til å blande saman sukker og salt, og den som ein gong har fått ein tallerken puffa ris med mjølk og salt på, kan kjenne smaken ved berre minnet. Og bestefar vår på andre sida, som fekk servert pannekakerøre i staden for blomkålsuppe gløymde heller ikkje det vil eg tru.  Han tykte at:

–denna trønderkosten va ikkje som æinna mat.

Og Mormor oppdaga feilen fyrst da ho tok til å steike supa.  Og så bakte ho brød. Dei brødskivene likna ikkje på noko anna brød. Det er ikkje godt å si kva ho gjorde gale, men dei kunne umogleg heve seg nok. Dei flaut utover og vart berre nokre centimeter høge, med ei kvass skorpe på toppen, som var farlege for tennene, for så harde var dei! Og prata om tenner, Mormor hadde gebiss. Kvar kveld tok ho det ut og la laustenna sine i eitt vassglas på nattbordet. Da vart fjeset hennar berre halvparten så stort, og vi ungane sto og såg på det kvar kveld! Og like før gebisset havna i glaset, smelte ho med det til oss, liksom som om det tygde av seg sjøl! Og så skrattlo vi like mykje alle saman.  Det er artige minner, og både Mormor og vi sette stor pris på desse stundene. Det er ikkje noko minner som er så mange forunt å ha, tenker eg. Iallfall ikkje nå i våre dager med ein annan tannrøkt enn da.

Men ein ting kunne ho lage som ingen annan: Trondhjemssuppe! Det var himmelen for oss kvar gong ho laga den, og sjøl om eg har prøvd å lage den sjøl, kjem eg aldri i nærleiken av den ho lagde.

Eit anna minne er ikkje fullt så behageleg. Ho Mormor strikka og strikka, og heldt oss varme om vinteren. Det meste var godt å ha på seg, med eit unnatak, ullunderklede! Både lange stillongsar og underskjorter strikka ho, og dei klødde så du mest ikkje sto det ut! Og det vart ikkje betre etter at ho på julekvelden da vi var to år, syster mi og eg, hadde fått både trommer og munnspel i gave av ho Mormor. Vi spelte og tromma til alle døgnets tider, så frå da av fekk ho beskjed frå mor vår, om at det skulle berre vera mjuke gaver under treet. Og slik vart det!

Og medan vi er inne på underklede, der var ho nøye ho Mormor. Ho innprenta oss frå vi var små, at det å ha reine underklede var utruleg viktig. Men bakgrunnen for dette var kanskje litt uventa;

–Døkk veit itj når uløkka kjæm, døkk kain bli overkjørd eller bli klein og hamne på sjukhuset før døkk minst ane det, og tenk om en sku´bli tatt i å ha på sæ ureine oinklæa!

Ho var i sanning ingen optimist!

Og så spelte vi piano for henne, og da snakka ho alltid om mannen sin, morfaren vår, som døyde like før syster mi og eg vart fødd. Han var så musikiøs, som ho sa, og kvar gong vi drog fram instrumenta våre og spela for ho, gret ho ein skvett før ho såg opp mot taket og sa:

–Nå skoill han Helmer ha vørre her.

Og så var det liksom at vi alle spelte og tenkte at han sat nok oppe der ein stad, høgt over taket dit ho såg, og høyrde på oss.

Nå er det lenge sidan ho gjekk bort, og eg sjølv er den eldste generasjonen. Rart å tenke på,  og av og til er det som om ho Mormor var her i går, av og til kjennes det ut som om det er eit heilt liv sidan ho var her og klapra med tanngarden sin, til glede for alle!

Nå på denne tida når det nærmar seg jul og eg tek fram juledukane som både ho Mor og ho Mormor har sydd så mange av. Da ser eg dei så tydeleg for meg der dei sat i kvar sin stol og broderte.  Det knitra varmt i ovnen og frå radioen song Alf Prøysen om julebukkar som var glade for ein storebror i femte klasse, medan desembermørkret med den klare stjernehimmelen utanfor bar bod om det som skulle koma og som alle vi ungane lengta etter;

sjølvaste Julekvelden!

God helg!

Publisert i Historier | Legg igjen en kommentar

Helsekost i førkrigstida!

Jeg sitter her med Haandbok i sykepleien, utgit av herrene dr.med. Grøn og Widerøe i Kristiania i 1921.

Her står det mye rart, og jeg tenkte å dele litt av dette med dere. De to ovennevnte herrer var overleger ved Kristiania offentlige sykehus, og under står det et uttall av bidragsytere til haandboker. Blant mannlige rervelæger og overlæger, er det en en kvinne. Hun er oversykepleierske og den eneste av sitt slag. I tillegg har frøken Barbare Klaveness  med megen dygtighet assistert med bokens gjennomgaaelse samt med korrekturlæsningen. Så det er sagt!

Sykepleien er et kald som ligger godt tilrette for kvinder heter det videre i boka, men det er ikke hvilke som helst kvinder, de må ha følgende egenskaper:

 God helbred – styrke – utholdenhet – gode kundskaper – hurtig opfatningsevne – god forstand – ordenssans – ansvarsfølelse og paalidelighet og tålmodighet og takt. Uten et sterkt utholdende legeme og et vel avbalansert nervesystem vil ingen kunne gjøre fyldest for sig i sykepleien heter det videre.

Hmm. Lurer på om jeg egentlig er havnet på rett hylle?

Det er mye artig stoff i boka, jeg nevner i fleng;

øiets, ørets og næsens pleie, tuberkulosepleie, pleie i den normale barselseng og ved sygdomme i samme seng, her finner vi egne kapitler om indpaknigner og omslag, om ulike typer klyster samt smitsomme sygdomme, deriblant flektyfus og kolera, noe som vi i dag heldigvis slipper å tenke på.

Jeg vil begrense meg til å skrive litt om sykekost. Kosten var en viktig del av behandlingen, og boken avdarer om at;

den syke falder let i fristelse til at spise det som er forbudt. Kristiania kommunale sykehus hadde, i likhet med andre hospital, utarbeidet sine egne dietter. Fire ulike slag. De var som følger;

Diæt 1: melk bygsuppe, hvetebrød, buljong, melkevelling, melkepap og melke grøt. De andre diettene bygde på denne.  I diæt 2 fikk den heldige pasienten  smør i tillegg, og i  diæt 3  kunne han eller hun gasse seg med alt i diæt 1 og 2, samt dette; poteter, fløielsgrøt, fiskesuppe havregrynsgrøt, kjøtsuppe (uten røtter eller grønsaker), ris, sago, søtsuppe, ølsuppe, fersk fisk med saus, fiskeboller i hvit saus, stekte fiskeboller, fiskepudding, kjøtboller i brun saus, kjøtkaker, kjøtpølse, kalvefrikasse og kalvestek!

Diæt 4 var almindelig kost. Hva nå enn det var. Forhåpentligvis noe mer grønnsaker!

Det kunne umulig finnes vegetarianere i denne tida, hadde de stått på en av de første tre diettene, hadde de sulta i hjel! Diabetikerne hadde også mildt sagt en ensidig kost;

Sukkersykediæt besto av:

Frokost: 100 g hver av kokt kjøt og spekeflesk, 35 g ost to kokte egg og sort kaffe uten sukker. I dag hadde vi kalt dette for lavkarbo vil jeg tro!

Det var langt mellom måltidene, bare tre om dagen. Det andre og nestsiste måltidet var Middag: fast mat uten brød, poteter og/eller  potetesmel. Ingen jevning i sausen, kun buljong eller fiskekraft.

Tilslutt var det Aftens; her var det 150 g kokt eller stekt kjøt, 20 g smør og te uten sukker!

Boka nevner også stoppende diæt ved diare. Denne er litt mere spennende kanskje, te, blåbærsuppe og rødvin er tingen her! Den avførende diæt ved forstoppelse anbefaler; celluloserik mat og rikelig mgrov ængde av fettstoffer! I tillegg nevnes de søte saker!

Det var litt om den helsefremme(n)de  kosten i førkrigstida, neste gang tenker jeg å ta for meg noen andre kapitler i boka! Til da, ha en fin søndag alle sammen!

 

 

Publisert i Historier | 2 kommentarer

Skomakerens barn og prestens katt!

I dag vil eg fortelja om kva som er likskapen mellom meg og katten til presten, den seinare biskopen i Hamar bispedømme. Presten altså, ikkje katten.

Da eg var mindre, funderte eg ofte på kvifor eg, av alle, var så utrygg i nærleiken av dyr. Eller det er ikkje heilt riktig, eg har alltid hatt sans for kattar, og da barna mine var små, hadde vi ei kanin. Ho heitte riktignok Gråpus, men var like fullt kanin og ikkje katt på trass av namnet. Men kattar har eg alltid likt og vore glad i.

Fordi eg som hadde ein far som var veterinær, trudde alle at eg og var dyrekjær. Men eg var litt som i ordtaket om skomakerens barns som ikkje har sko. Eg gjekk lange omvegar for hundar, dei skremte meg.  Og så var det ein ting til, dei dyra eg såg, var for det meste sjuke, og det gjer ein skilnad. Eg hadde og ein hang til å synest synd på dei sjuke dyra. Og det kan tyne ei stakkars sjel meir enn godt er.

Eit av mine sterkaste barneminne er av ei spysjuk høne. Far helt rundt halsen hennar med ei hand, og eg gløymer aldri dei blanke og redde augo hennar der ho kasta opp i ein stor stråle innover i det mørke og fuktige fjøset.

Ein annan gong var vi med Far og såg på at han skar hol på ein verkebyll på ein gris. Etter å ha bedøvd grisen, som ikkje var større enn at han kunne legge den over knea sine, fann han fram kniven og skar i veg. Ut taut det gul verk i strie straumer.

–Dæ æ slik døm låggå majones, sa Far.

Og eg som var så glad i brødskive med tomat og majones! Eg smakte det ikkje på eit halvt år!

Men om eg ikkje var særleg trygg i omgang med dyr, og var litt som skomakerens barn, så var det ikkje betre stelt med katten til Presten.

Han var ikkje heilt frisk, og da Presten skulle bort ei helg, var det naturleg og plassere han heime i Presthaugen hjå oss.

Katten treivst han, og sidan vi ein liten månad før hadde mista vår eigen Truls i ei av dei mange kattsjukene som tynna ut kattebestanden i grenda med jevne mellomrom, var det stor stas å få prestgardskatten på besøk!

Han kunne ikkje vera så frykteleg sjuk, han åt godt og kroa seg i fanget mitt. Vi hadde det verkeleg triveleg, katten og eg. Eg hadde ein stor kopp med kakao med krem på bordet, ei bok med frøken detektiv og i det heile teke, så bra som ein kan ha det.

Heilt til ønskekonserten kom. Den høyrde vi på kvar veke, det var ei skikkeleg høgtidsstund, på linje med dei andre faste programma;  gammaldanshalvtimen, janitsjartimen, trafikk og musikk og ønskediktet!

Som alle som har levd ei stund veit, er at i starten på ønskekonserten var det barnesongar. Arne Bendiksen song jeg vil ha en blå ballong, og etterpå kom Bamsens fødselsdag  fra Klatremus og vennene hans. Men så, så kom Lage Wedin , salmesongararen med stor S  og som var ønska for fem velvaksne damer på godt over seksti år og ein kar på nokre og nitti sine gebursdagar. Den gode herr Wedin  klemte til av full kraft med;

–Det er makt i de foldede hender!

Katten klora til så det svei, spratt ut av fanget mitt, ned på golvet med eit smell, ut på gangen og så i vill fart ned trappa og inn på do i kjellaren. Der hadde han kassa si.      Medan Lage Wedin lovde at;

–svar skal du få og

–engler kommer med bud om det drøyer det fram det skal nå, for eg etter katten ned trappa.

–Kall på meg og du hjelpen skal få, høyrdest det fra oven.

Men det var ikkje mykje hjelp å få. Katten var som forgjort. Han fresa og klora etter meg. Eg prøvde med spak stemme og synge om bamser og blåe ballonger og alt det som var før salmesongaren ødela den fine kvelden. Til inga nytte. Det var ikkje råd for katten, han låg i kassa si som eit sint lite villdyr og var ikkje til å koma nær.

Eg tusla meg opp trappa, og vart møtt av en sommer som var over med Kirsti Sparbo.

Og slik var det for meg og, noko var over før det eigentleg hadde starta, og den ugudlege katta låg i kjellaren og kveste klørne.

–Kattar går sin eigne vegar, sa far min.

–Dei bryr seg ikkje om kva vi meiner, dei er heilt seg sjøl og gjer som dei vil, og det hadde av og til vore godt om vi au kunne vore slik, sa far min.

Vi fann aldri noko forklaring på den salmeredde prestekatten, neste morgon var han blid som ei sol, og frisk som ….ein fisk? Eller ein katt?

Og likskapen mellom meg og katten? Det har du vel for lengst forstått, men likevel:

Katten til presten blir redd når han høyrer salmer, og dottera til dyrlegen er redd for dyr, men med unntak av katter. Så der møtes sirkelen, og eg seier;

God helg!

Publisert i Historier | 2 kommentarer